ناصر الدين شاه قاجار
فهرست 19
روزنامه خاطرات ناصر الدين شاه ( در سفر دوم فرنگستان ) ( فارسى )
اقتصادى و دارايى به سازمان اسناد ملى ايران منتقل شده و در آلبوم شمارهء 81 در خزانهء اسناد سازمان نگهدارى مىشود . آلبوم مزبور به قطع 35 * 25 سانتىمتر جلد چرمى به رنگ آجرى ، مشتمل بر 985 صفحه است . صفحات 192 الى 385 و نيمهء 386 اين آلبوم حاوى مطالب كتاب حاضر است . تمام اين صفحات به خط شخص شاه است بجز صفحات 213 الى 217 اصل سند ، مطابق با صفحات 30 الى سطر 12 ص 33 اين كتاب ، مربوط به خاطرات روز يكشنبه 24 ربيع الثانى كه به خط آجودان مخصوص است . خود شاه در اين باره مىنويسد : چون در ورود به اين منزل [ باسمج ] خيلى دستخط زيادى به تهران براى حرمخانه نوشتيم و چشم ما قدرى صدمه خورده بود ، فرموديم آجودان مخصوص تقرير و بيان ما را مىنويسد . در اين كتاب كه كلا از روى متن دستخط بازنويسى شده ، در هيچ موردى حذف و اضافهاى صورت نگرفته باستثناى يكى دو مورد كه كلماتى مخالف شئون اجتماعى بود و بجاى آنها نقطه گذاشته شد و چون هرجا صفحهاى از دستخط به انتها رسيده در متن كتاب حاضر شمارهء صفحهء اصل سند در كروشه جاى داده شده است رجوع به آن كار مشكلى نخواهد بود . لذا منظور از شمارهء [ 192 ] در صفحه 2 سطر سوم شمارهء صفحهء اصل دستخط است كه بعد از آن به همين ترتيب ادامه مىيابد . آغاز و انجام آلبوم شمارهء 81 چنين است : آغاز : [ با خط ناصر الدين شاه ] بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين روزنامهء كتابچهء سنه 92 [ 12 ] تنگوزئيل كه دست گرفته